W październiku 2017 roku na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Szczecińskiego powstało Laboratorium Nauk o Poznaniu i Komunikacji. Wchodzi ono w skład działającego na Wydziale Humanistycznym Interaktywnego Centrum Komunikacji i Badań Społecznych. Kierownikiem laboratorium jest dr hab. Maciej Witek, prof. US, dyrektor Instytutu Filozofii i prezes Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego. Utworzenie laboratorium nie byłoby możliwe bez wsparcia dr hab. Urszuli Chęcińskiej, dziekana Wydziału Humanistycznego, a także bez zaangażowania badaczy – filozofów, kognitywistów i ekonomistów – prowadzących zajęcia na kierunku kognitywistyka komunikacji.

Z laboratorium korzystają zarówno doświadczeni naukowcy, jak i doktoranci oraz studenci prowadzący badania i eksperymenty w dziedzinie kognitywistyki: interdyscyplinarnego programu badawczego, którego celem jest opisanie i wyjaśnienie funkcjonowania umysłu, a dokładniej budowa modeli takich zdolności poznawczych, jak percepcja, pamięć, uwaga, wyobraźnia, myślenie, podejmowanie decyzji, rozumienie komunikatów itp.

Laboratorium Nauk o Komunikacji i Poznaniu dysponuje dwoma zestawami do prowadzenia badań eye-trackingowych. W skład każdego zestawu wchodzą okulary wyposażone w kamerę monitorującą ruch gałki ocznej badanego, a także podbródek do eksperymentów naukowych oraz regulowana podstawa pod monitor komputerowy. Dwa ostatnie elementy zostały zaprojektowane i własnoręcznie wykonane przez dr Barbarę Wąsikowską oraz dr Agatę Wawrzyniak z Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego. Na obydwa przyrządy Panie Doktor uzyskały w roku 2017, na rzecz Uniwersytetu Szczecińskiego, świadectwa rejestracji wzoru przemysłowego w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej, czyli European Union Intellectual Property Office (EUIPO). W laboratorium znajdują się również dwa aparaty, które służą do pomiaru odruchu skórno-galwanicznego, EKG i tętna, elektromiografii mięśni oraz elektroencefalografii.

W listopadzie 2017 roku dr hab. Lilianna Nowak z  Katedry Strategii Marketingowych Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu oraz dr Agata Wawrzyniak i dr Barbara Wąsikowską z Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego  przeprowadziły eksperymenty z udziałem studentów Wydziału Humanistycznego. Celem badań było przeprowadzenie eksperymentu naukowego dotyczącego zachowań konsumentów z użyciem eye-trackera. Dzięki zastosowaniu techniki eye-trackingu możliwe jest na przykład zaproponowanie kilku projektów badanej strony lub aplikacji i sprawdzenie, w którym przypadku osoby badane reagują najlepiej i która propozycja zyskuje ich akceptację. Można także sprawdzać, jak opinie konsumentów o produkcie przekładają się na dokonywane przez nich rzeczywiste zakupy. Eye-tracking daje również odpowiedź na pytania, czy uczestnicy badania – jako potencjalni klienci – widzieli kluczowe dla obiektu badania elementy (np. logo firmy lub produktu, przycisk „dodaj do koszyka” czy „zaloguj”), gdzie spodziewali się znaleźć różne treści, które treści były przez nich czytane. Wyniki badań przedstawiono w referacie „Badania eye trackingowe konsumentów. Postrzeganie a prymowanie” wygłoszonym przez dr hab. Lilianna Nowak na seminarium Grupy Badawczej Poznanie i Komunikacja (Cognition and Communication Research Group) prowadzonej na Wydziale Humanistycznym przez dra hab. Macieja Witka, prof. US.

Dr Agata Wawrzyniak podczas prowadzenia eksperymentu w Laboratorium Nauk o Komunikacji i Poznaniu.
Fot: dr Barbara Wąsikowska

Anna Nowak – Studentka II roku, II° Kognitywistyki, przygotowująca się do eksperymentu
Fot: dr Barbara Wąsikowska

Od stycznia 2018 r., w Laboratorium Nauk o Komunikacji i Poznaniu odbywają się także zajęcia praktyczne dla studentów kognitywistyki komunikacji. Ich celem jest zapoznanie studentów z wyposażeniem laboratorium i przygotowanie ich do samodzielnego prowadzenia własnych badań w semestrze letnim roku akademickiego 2017/2018. Studenci mogą nauczyć się, jak prawidłowo zaprojektować badanie, jak przygotować eksperyment i jak go prowadzić, aby nie zaszkodzić sobie i innym uczestnikom badania. Krótko mówiąc, studenci mają możliwość zaprojektowania, przeprowadzenie, a następnie opublikowania w renomowanych czasopismach wyników swoich własnych badań i eksperymentów.

Kolejnym aspektem działania Laboratorium Nauk o Komunikacji i Poznaniu są badania z zakresu pragmatyki eksperymentalnej. Jest to interdyscyplinarny obszar badawczy, którego celem jest wyjaśnienie – na drodze badań empirycznych – tych aspektów komunikatów językowych, które wykraczają poza dosłowne znaczenie wypowiedzi. W ramach programu badawczego dra hab. Macieja Witka, prof. US „Intencje i konwencje w komunikacji językowej. Niegriceowski program w filozofii języka i naukach o poznaniu”, finansowanego ze źródeł Narodowego Centrum Nauki, mgr Mateusz Włodarczyk, doktorant na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Szczecińskiego, przeprowadził badanie eksperymentalne nad procesami odczytywania niedosłownych aspektów znaczenia wypowiedzi. Wyniki tych badań pozwalają lepiej zrozumieć naszą zdolność do odczytywania sugestii, insynuacji oraz innych form komunikacji pośredniej.

Laboratorium jest także miejscem prowadzenia badań związanych z projektowaniem rozwiązań internetowych. Pełni funkcję kreatywnej przestrzeni warsztatowej, w której studenci kognitywistyki komunikacji opracowują strategie produktów cyfrowych, projektują interfejsy oraz testują prototypy klikalne. Badanie takich prototypów pozwala sprawdzić, czy interfejs danego rozwiązania będzie przyjazny dla użytkowników i czy będą w stanie bez problemu wykonać określone czynności na stronie lub w aplikacji mobilnej.

Laboratorium jest przygotowane do prowadzenia tzw. testów użyteczności, w trakcie których badani wykonują zadania pozwalające sprawdzić poziom satysfakcji użytkowników oraz zbadać poziom użyteczności i przyjazności takich rozwiązań, jak serwisy internetowe oraz aplikacje mobilne. W tej samej przestrzeni można prowadzić testy dostępności z użytkownikami z niepełnosprawnością. Takie badania uczą studentów projektować rozwiązania oparte na zasadach projektowania uniwersalnego i przyjaznego dla wszystkich użytkowników. Dostępność i przyjazność rozwiązań internetowych jest wymogiem prawnym dla podmiotów realizujących zadania publiczne: zgodnie z Rozporządzeniem ws. Krajowych Ram Interoperacyjności, serwisy publiczne powinny być dostępne dla wszystkich użytkowników, m.in. seniorów oraz osób z niepełnosprawnością.

W listopadzie Katedra Społeczeństwa Informacyjnego gościła u siebie Panią dr hab. Liliannę Nowak z Katedry Strategii Marketingowych Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Celem wizyty było wspólne przeprowadzenie, wraz z dr Agatą Wawrzyniak oraz dr Barbarą Wąsikowską, eksperymentu naukowego dotyczącego badania zachowań konsumentów z użyciem eye trackera. Ekspryment przeprowadzono w Laboratorium Nauk o Komunikacji i Poznaniu mieszczącym się na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Szczecińskiego. Wyniki badań przedstawione zostały na otwartym seminarium interdyscyplinarnym zorganizowanym przez dr hab. prof. US Macieja Witka, które odbyło się 30 listopada 2017 r. Pani dr hab. Lilianna Nowak wygłosiła referat pt. „Badania eye trackingowe konsumentów. Postrzeganie a prymowanie”.

W grudniu 2017 r. w Laboratorium Nauk o Komunikacji i Poznaniu odbyły się zajęcia praktyczne dla Studentów II° Kognitywistyki. Zajęcia te prowadzone były w ramach przedmiotu „Własny projekt badawczy z neuronauki poznawczej”. Celem zajęć było zapoznanie Studentów z wyposażeniem laboratorium i przygotowanie ich do samodzielnego prowadzenia własnych badań w semestrze letnim roku akademickiego 2017/2018.